Człowiek roku 1943 – Rywka Glanc

Działaczka młodzieżowego ruchu syjonistycznego, w czasie okupacji niemieckiej współtwórczyni organizacji młodzieżowej Dror. W getcie częstochowskim utworzyła grupę bojową i należała do komendantury Żydowskiej Organizacji Bojowej. Zginęła w walce z Niemcami 26 czerwca 1943 r.

Rywka Glanc urodziła się 17 kwietnia 1917 r. w Koninie. Wstąpiła do ruchu młodzieżowego Frajhajt, który był przybudówką partii Poalej Syjon–Prawica. Została wychowana i wychowała innych w duchu syjonistyczno-socjalistycznym. Brała udział w obozie szkoleniowym - hachszarze, na którym i przygotowywała się do wyjazdu do Palestyny. Posiadała zdolności organizatorskie, była oddana dla ruchu, dlatego powstrzymano ją od wyjazdu, aby kierowała ruchem kibucowym w Polsce.

Przez pięć lat prowadziła punkty hachszarowe, działając aż do roku 1939 w łódzkim kibucu „Borochow”. Na początku okupacji niemieckiej przez pewien czas była sekretarką prezesa łódzkiego Judenratu, Mordechaja Chaima Rumkowskiego. Później wyjechała do Warszawy. Nawiązała współpracę z Cywią Lubetkin, Frumą Płotnicką, a także innymi młodymi działaczkami i działaczami syjonistycznymi. Była jedną z założycielek konspiracyjnego Droru, organizacji młodzieży dążącej do walki z bronią w ręku.

Ze względu na aryjski wygląd i zdolności organizacyjne była kurierką; objeżdżała miasta i miasteczka, przewożąc nielegalną literaturę, dodając odwagi i mobilizując młodzież z organizacji syjonistycznych. Podczas podróży - dzięki szybkiej orientacji - zawsze udawało się jej wyjść cało w sytuacjach zagrożenia.

Od końca 1940 do wiosny 1941 r. przebywała w okręgu lubelskim. Prawdopodobnie razem z Frumą Płotnicką przewiozła 30-osobową grupę młodzieży syjonistycznej do kibucu w Grabowcu. Wróciła do Warszawy, skąd później wysłano ją w celach konspiracyjnych do getta w Częstochowie. Stało się to na prośbę miejscowej Rady Robotników (Arbeter-rat), która dążyła do zbrojnego oporu w getcie.

W Częstochowie przy ulicy Berka Joselewicza 1 utworzyła kibuc (który był siedzibą młodzieży drorowskiej). Podjęła także współpracę z sekretariatem Arbeter-rat. Oficjalnie zarejestrowała swój pobyt 30 marca 1942 r. wraz z całą grupą młodzieży z Droru (już pod drugim adresem kibucu, w budynku na rogu ulic Piłsudskiego i Przemysłowej). Trzon tej grupy stanowili młodzi syjoniści z Warszawy i Lubelszczyzny. W trakcie deportacji we wrześniu 1942 r. niemal wszyscy zostali wywiezieni do obozu zagłady w Treblince. Ryfkę Glanc uratował z transportu Bernard Kurland, członek Judenratu (według innej wersji dokonał tego Leon Kopiński na prośbę Kurlanda).

W tzw. małym getcie Glanc w 1943 r. utworzyła nową grupę syjonistycznej młodzieży, która stała się zaczątkiem jednej z grup Żydowskiej Organizacji Bojowej (był to tzw. kibuc żobowców). Glanc weszła do komendantury ŻOB w Częstochowie; z powodu zdecydowania i niezwykłej odwagi cieszyła się tam niekwestionowanym autorytetem. W dniu likwidacji małego getta wraz z Markiem Folmanem, przedstawicielem warszawskiej komendy ŻOB i grupą bojowców dostała się do bocznego tunelu podziemnego, nieatakowanego przez Niemców i wydostała się poza teren małego getta. Wraz z innymi bojownikami ukrywała się na strychu domu przy Starym Rynku 17.

Rankiem 26 czerwca 1943 r. próbowali małymi grupami wyjść z ukrycia. Ostatnią grupę dowodzoną przez Rywkę Glanc osaczyli niemieccy policjanci. Wszystkie osoby z tego oddziału zginęły w walce, gdy wyczerpała się im amunicja i granaty. Na cmentarzu żydowskim w Częstochowie nazwisko Glanc znajduje się na pomniku poświęconym bojownikom Żydowskiej Organizacji Bojowej.