Człowiek roku 1945 – Maria Stypułkowska
Była radczynią prawną w Warszawie, adwokatką w Częstochowie, działaczką organizacji kobiecych, autorką przekładów książek z języków hiszpańskiego i francuskiego. Po utworzeniu w 1945 r. Ligi Kobiet Maria Stypułkowska stała się jedną z jej najaktywniejszych członkiń.
Maria Józefa Stypułkowska była adwokatką, tłumaczką, działaczką organizacji kobiecych i sportowych. Urodziła się 30 stycznia 1907 r. w Rajgrodzie (powiat szczuczyński). Była córką Jana Kaliksta Pieńkowskiego i Celiny z Hryniewieckich (1883–1939), siostrą Henryka, uczestnika III powstania śląskiego, Stanisława (1911–1989), inżyniera elektryka, nauczyciela oraz współzałożyciela Stronnictwa Demokratycznego w Częstochowie, a także Haliny Ostaszewskiej (po mężu), prawniczki. Jej ojciec Jan Kalikst (1869–1946) prowadził aptekę w Rajgrodzie, w latach 1912–14 (wraz z Bolesławem Bystydzieńskim) w Częstochowie, w latach 1914–18 w Samarze, a od 1919 r. zarządzał apteką Monikowskich w Częstochowie (przy I Alei 14), był również członkiem zarządu (sekretarzem) Koła Właścicieli Aptek Zagłębia Dąbrowskiego i miasta Częstochowy.
W roku 1912 rodzina Pieńkowskich przeprowadziła się z Rajgrodu do Częstochowy, jednak po wybuchu I wojny światowej znalazła się w Samarze nad Wołgą. Tam od 1914 r. Maria uczyła się w szkole rosyjskiej. Pod koniec 1918 r. rodzina przez zieloną granicę powróciła do Polski i ponownie zamieszkała w Częstochowie (przy II Alei 16). Tu Maria kontynuowała edukację: w 1926 r. otrzymała maturę w Państwowym Żeńskim Gimnazjum im. Juliusza Słowackiego. W 1929 r. ukończyła Polską Szkołę Nauk Politycznych w Krakowie, a w 1930 r. prawo na Uniwersytecie Jagiellońskim.
Po studiach Stypułkowska podjęła pracę w stolicy jako radca prawny Starostwa miasta Warszawy. W 1936 r. zdała egzamin adwokacki i została wpisana na listę adwokatów Izby Adwokackiej w Warszawie. Od roku 1937 prowadziła kancelarię przy ul. Brackiej 10. Przeżyła powstanie warszawskie 1944 r. i po jego upadku powróciła do Częstochowy.
Pracowała tu jako adwokatka, początkowo prywatnie, później w Zespole Adwokackim nr 1 (przy ul. Racławickiej 2). Należała do Izby Adwokackiej w Katowicach. W latach 1960–63 zasiadała w Okręgowej Radzie Adwokackiej w Katowicach, w latach 1957–60 była członkinią Sądu Dyscyplinarnego.
Angażowała się w działalność wielu organizacji społecznych, m.in. zasiadała w zarządzie Automobilklubu Częstochowskiego (1964–1967), od 1945 r. była czołową działaczką Ligi Kobiet w Częstochowie. W okresie 1972–1975 należała do Rady Międzynarodowej Federacji Kobiet Wykonujących Zawody Prawnicze. Brała udział w Międzynarodowych Kongresach Federacji w Warszawie (1967), Windsorze (1970), Antibes (1972) i Lozannie (1974) oraz w Międzynarodowych seminariach Organizacji Narodów Zjednoczonych (ONZ) w Warszawie: „Realizacja praw ekonomicznych w ramach Karty Praw Człowieka” i „Funkcja wychowawcza rodziny w świecie współczesnym”.
W latach 1968–1972 Stypułkowska pełniła funkcję wiceprzewodniczącej Sekcji Kobiet Prawników przy Zarządzie Głównym Ligi Kobiet w Warszawie. Po przejściu na emeryturę współpracowała z częstochowskim Tygodnikiem Katolickim „Niedziela”, dla którego tłumaczyła teksty z języka francuskiego. Była autorką przekładów z hiszpańskiego książek o. Ramona Cue Romano „Mój Chrystus połamany” (1985) i „Jak płacze Sewilla... Opowiadanie o Wielkim Tygodniu” (1997). Władała biegle pięcioma językami.
Maria Stypułkowska zmarła 22 stycznia 2000 r. w Częstochowie. Została pochowana w grobowcu rodzinnym na cmentarzu Kule (w kwaterze 55, rząd VI, grób nr 3). Odznaczono ją m.in. Złotą Odznaką Zrzeszenia Prawników Polskich.
Jej mężem był Bolesław Stypułkowski (1907–1999), lekarz, organizator i ordynator oddziału chorób płuc Szpitala im. T. Chałubińskiego oraz kierownik Miejskiej Poradni Przeciwgruźliczej (1945–1976), później Wojewódzkiej Poradni Gruźlicy i Chorób Płuc. Mieli dwoje dzieci, syna Andrzeja, literata oraz córkę Hannę Teresę, profesora mikrobiologii w Państwowym Zakładzie Higieny w Warszawie.
