„Konwencja” na 15. urodziny

W tym roku Teatr Oczami Brata świętuje 15-lecie. Jubileusz uczci premierą. Wyjątkową, bo na jednej scenie staną aktorzy z niepełnosprawnością intelektualną i zawodowi aktorzy. Koproducentem spektaklu jest Teatr Nowy w Częstochowie. „Konwencja” zadebiutuje na scenie w czwartek, 29 maja o godz. 12.00. Jej scenariusz napisało samo życie.

Najpierw nieco historii: Teatr Oczami Brata narodził się w 2010 r. Założył go Paweł Bilski. Wtedy był jeszcze licealistą, dziś szefuje dwóm teatrom i Fundacji Oczami Brata. Początkowo był to Teatr Integracyjny ALA. Pierwszym spektaklem, który zrealizował było „Tęczowo mi”. Potem listę dopełniło jeszcze osiem tytułów. Gdy powstała fundacja, teatr przyjął nową nazwę, której trzyma się do dziś.

Opowieści z codzienności

Dotychczas aktorzy Teatru Oczami Brata opowiadali na scenie przeróżne historie. Także te zaczerpnięte z życia. Mówili o marzeniach, pasjach, potrzebie miłości, ale też lękach i problemach. Teraz też scenariusz napisała im codzienność. W ramach „Konwencji” – tytułu, którym teatr uczci 15-lecie - wybrzmią prawdziwe słowa uczestników fundacji, aktorów Oczami Brata, ich rodzin i opiekunów. To opowieści o narodzinach dziecka z niepełnosprawnością, pierwszym szoku i braku właściwej diagnozy, stereotypach, uprzedzeniach, trudnościach, ale i małych, a także większych sukcesach (bo takim jest w tym przypadku np. pierwsza samodzielna podróż autobusem). Wszystkie zapisano na łamach książki „Miłość zostaje tutaj”.

Te często bolesne wspomnienia skonfrontowane są z zapisami Konwencji ONZ o prawach osób niepełnosprawnych. To poszukiwanie odpowiedzi na pytanie, czy to, co „na papierze” ma swoje odzwierciedlenie w rzeczywistości. - „Konwencja” zrodziła się w mojej głowie jako pewien zbiór. Takie podsumowanie różnych etapów, o których opowiadaliśmy we wcześniejszych produkcjach Teatru Oczami Brata i ALA – wyjaśnia dyrektor teatru.

Przełamanie zawodowych schematów

„Konwencja” to koprodukcja z Teatrem Nowym w Częstochowie (także założonym przez Bilskiego, ale skupiającym zawodowych aktorów). Dzięki temu scenę dzielą wspólnie aktorzy z niepełnosprawnością intelektualną i profesjonaliści.

Obsadę stanowią więc: Małgorzata Grabara, Paulina Kajdanowicz (obie związane z Nowym), Beata Myśliwiec, Dorota Partyka, Michał Gałuszka, Piotr Kiepura, Bartosz Kijak, Dominik Sieradzki oraz sam Paweł Bilski, który jest również reżyserem i autorem scenariusza.

Zawodowcy nie ukrywali, że w „Konwencji” starali się zejść na dalszy plan, dając pole do popisu niepełnosprawnym kolegom po fachu. - Najważniejsi są aktorzy Teatru Oczami Brata, bo ten spektakl jest o nich. Nie wyobrażam sobie, że mogłoby być inaczej – mówi Grabara.

Tym samym znów łamią kolejne stereotypy, bowiem aktorska profesja mocno kojarzy się z pewnym egoizmem, stawianiem w centrum samego siebie. – Tu jest inaczej, bo to my z Gosią i Pawłem chowamy się w cieniu, przed reflektorami mają stać nasi koledzy. I przyznam, że bardzo mi się podoba to przełamanie zawodowych schematów! – zapewnia Kajdanowicz.

Chodzi nam o prawdę

Twórcy nie ukrywają jednak, że praca nad jubileuszowym spektaklem była bardzo wymagająca. - Zderzamy się z naprawdę poważnymi kwestiami, tematami, z którymi osoby z niepełnosprawnościami mierzą się każdego dnia. Bywały sceny, gdy nasi aktorzy wręcz odwracali wzrok, komunikując, że to dla nich zbyt trudne – wyjaśnia Bilski.

- Chodzi nam o prawdę. Różne wyobrażenia konfrontujemy z rzeczywistością – dodaje Grabara.

Efektem wielu tygodni przygotowań ma być – jak mówi Paulina Kajdanowicz - spektakl autentyczny, bardzo emocjonalny, taki od serca.

Kilka scen, które prawdziwości tych założeń dowodzą, zaprezentowano podczas konferencji prasowej zapowiadającej majową premierę. Obok istotnej treści uwagę od razu przykuwa strona wizualna produkcji. Aktorzy występują w strojach kosmonautów, by odkrywać różne życiowe prawdy i otwierać oczy na „niewygodne” tematy. Dzieje się dużo, szybko i w rytmie bardzo dobrej muzyki (przykładem niech tu będzie „I Don’t Wanna Miss a Thing” Aerosmith z filmu „Armagedon”). - Chcemy każdą sceną pokazać to, że nie powinno być podziałów na lepszych, gorszych. Bo osoby z niepełnosprawnościami, osoby z Zespołem Downa, są niepowtarzalne, niezwykle wartościowe i wzbogacają życie innych. A moje na pewno! – przyznaje Kajdanowicz.

Premiera już 29 maja

Cały spektakl premierowo będzie można zobaczyć w czwartek, 29 maja o godz.12.00 w Domu Oczami Brata (siedzibie obu teatrów). Wtedy również zaplanowano podsumowanie 15 lat teatralnej działalności. Tu dodajmy, że występujący w „Konwencji” Beata Myśliwiec, Michał Gałuszka (czołowy aktor tego teatru) i Bartosz Kijak, związani są z Oczami Brata (wcześniej ALA) od samego początku.

Jubileusz będzie również okazją do tego, by opowiedzieć o planach rozwoju teatru. – Jako pierwsi w Polsce chcemy zatrudnić aktorów z niepełnosprawnością intelektualną na etacie! – zapowiada Paweł Bilski. I zdradza szczegóły: Każdy z uczestników naszych zajęć teatralny otrzyma możliwość skorzystania z warsztatów teatralnych i kursów zawodowych doszkalających, np. do pracy na scenie. Na podstawie tych zajęć przeprowadzimy casting, wytypujemy osoby, które zaprosimy na rozmowy kwalifikacyjne. Finalnie chcemy, żeby proces zakończył się podpisaniem umów. Myślę, że stanie się to na przełomie 2025 i 2026 roku.

Nim to nastąpi przewidziano kolejne pokazy „Konwencji”. Te odbędą się 5 czerwca o godz. 12.00 i 17.00 oraz 6 czerwca o godz. 10.00 (rezerwacja miejsc: tel. 533-947-664, e-mail: biuro@teatrnowy.art). Potem spektakl powróci w sezonie artystycznym 2025/2026.

Fot. Catalina Stefańska