Po raz piąty zagrają w zielone
Trwają przygotowania do V Festiwalu im. Piotra Machalicy. Organizatorzy przewidzieli aż 22 wydarzenia – od koncertów, przez spektakle, po wernisaże i warsztaty. Obowiązywać na nie będą bezpłatne bilety. Będzie je można odbierać w środę, 17 czerwca od godz. 10.00 i 17.00 w kasach Teatru im. Adama Mickiewicza i Miejskiej Galerii Sztuki.
Festiwal im. Piotra Machalicy od 2022 r. organizuje w Częstochowie fundacja, której patronuje zmarły w 2020 r. artysta. Zaczynano od imprezy trzydniowej, dziś trwa ona cztery dni, a repertuar jest niezwykle bogaty. Pod koniec sierpnia nasze miasto odwiedza szereg gwiazd ekranu i estrady. Przypomnijmy, że wśród festiwalowych gości (obok stałych przyjaciół wydarzenia) znaleźli się dotąd m.in. Krystyna Janda, Ewa Błaszczyk, Hanna Banaszak, Hanna Śleszyńska, Robert Rozmus, André Hübner-Ochodlo, Elżbieta Romanowska, Olga Bończyk czy Dorota Miśkiewicz.
Wspominając Magdę Umer
- Przed nami jubileusz, piąty Festiwal, ale nam nadal jest smutno, bo wspominamy kogoś, kogo już nie ma, a mógł robić jeszcze wiele pięknych rzeczy. W tym roku jest nam smutno podwójnie, bo będzie to pierwsza edycja bez Magdy Umer, która tworzyła Festiwal od samego początku i była jego dobrym duchem. Przyjeżdżała pierwsza, wyjeżdżała ostatnia, była reżyserką galowego koncertu, bohaterką „Nieśmiertelnych”. Była dla nas wszystkich – miała czas dla wolontariuszy, dla młodzieży, dla widzów – zaznacza Aleksandra Sosnowska-Machalica, żona wybitnego aktorka i prezeska fundacji jego imienia.
Tak, jak pisaliśmy już na CGK w tekście „Proszę utulić od nas Piotra”, tegoroczna odsłona Festiwalu będzie miała dwoje bohaterów. Wieloletnich przyjaciół w życiu i na scenie: Magdę Umer i Piotra Machalicę (ich portrety trafiły na przepiękny plakat autorstwa znakomitej graficzki i ilustratorki Mili Fringee).
Artystka zmarła 12 grudnia 2025 r., na dwa dni przed piątą rocznicą śmierci wieloletniego dyrektora artystycznego Teatru im. Adama Mickiewicza.
Wiele z wydarzeń z festiwalowego programu zadedykowanych zostanie pamięci Umer. Ale po kolei, bo jubileuszowa edycja obejmuje aż 22 wydarzenia. – To absolutny programowy rekord, ale bardzo zależało nam na tym, żeby działo się dużo, było różnorodnie, nie brakowało propozycji i dla młodzieży, i dla starszych, żeby był to Festiwal dla każdego – dodaje Sosnowska-Machalica.
Z myślą o młodych głowach
Inauguracja już w czwartek, 25 czerwca (przedłużony weekend festiwalowy sąsiaduje zawsze z imieninami Piotra i Pawła, które Machalica tak lubił świętować). Po raz pierwszy do listy lokalizacji dołączy IV LO im. Henryka Sienkiewicza. Przed południem rozpoczną się tam warsztaty dla młodzieży „W głowie się nie mieści”.
– Po raz pierwszy jest z nami również Fundacja Życie Warte Jest Rozmowy. Zaplanowaliśmy dwie tury warsztatów (o godz. 10.00 i 12.30). Poprowadzą je suicydolożka i pedagożka Joanna Skiba oraz mediatorka w nurcie porozumienia bez przemocy Agata Wierny, która w Częstochowie inicjuje wiele ważnych działań. Myślę, że niewiele jest miejsc w Polsce, w których młody człowiek, będąc na zakupach w galerii handlowej, może pójść i skorzystać z pomocy psychologa – bezpłatnie, bez zapisów, bez kolejki. O takich projektach, jak „Safe Space” warto mówić głośno – mówi prezeska Fundacji im. Piotra Machalicy.
W osławionym piosenką „IV LO” odbędzie się też autorski koncert Pawła Stankiewicza „Bohater”. Zaplanowano go o godz. 18.00 i to już propozycja nie tylko dla młodzieży, ale dla wszystkich wielbiciel rocka.
Wernisaż na początek
Oficjalny początek zaplanowano w Klubie Politechnik. O godz. 17.30 rozpocznie się wernisaż wystawy „Magda Umer w obiektywie Martyny Niećko”. Uwielbiana przez zmarłą artystkę fotografka, od pierwszej edycji zatrzymuje w kadrze festiwalowe wspomnienia.
Pół godziny później na tej samej scenie wystąpi Artur Andrus z programem „Cohen – po miłości kres”. Towarzyszyć mu będą córka – Ewa Żmijewska, Shandrelica Casper, Wojciech Pilichowski oraz Andrzej Kowalczyk. Przypomnijmy, że ten sam skład, poszerzony o przedstawicieli klanu Machaliców, pod szyldem „Cohen rodzinnie”, koncertował już podczas trzeciej edycji imprezy.
Od godz. 18.30 na festiwalowych gości czekać będzie Teatr im. Adama Mickiewicza (który – podobnie jak Miejska Galeria Sztuki – współorganizuję imprezę od pilotażowej edycji). Najpierw zaplanowano wernisaż wystawy twórców związanych z Politechniką Częstochowską – Magdaleny Scherer, Wojciecha Sochackiego i Grzegorza Dudka. Natomiast o godz. 19.00 będzie można obejrzeć spektakl „Separatka” według scenariusza i w reżyserii Joanny Szczepkowskiej, której na scenie partneruje Dorota Landowska.
– Joanna Szczepkowska odwiedzi nasz Festiwal po raz pierwszy, z Dorotę Landowską gościliśmy już rok temu, prezentowała swój monodram. „Separatkę” oglądałam z Magdą Umer podczas jednego z festiwali, byłyśmy zachwycone i postanowiłyśmy zrobić wszystko, żeby ten tytuł mogła poznać również częstochowska publiczność – wyjaśnia Aleksandra Sosnowska-Machalica.
To oczywiście nie koniec czwartkowych propozycji. Listę zamyka koncert „Bliskość ciszy” Nuli Stankiewicz i Włodzimierza Nahornego, który także po raz pierwszy wystąpi podczas tego Festiwalu, choć nie po raz pierwszy w sali Kina Studyjnego OKF „Iluzja”. O godz. 20.00 usłyszymy również dobrze znanych publiczności tej imprezy – Janusza Strobla, Pawła Pańtę i Patryka Dobosza.
- Wybór jednego wydarzenia z danego dnia jest trudny. Ale specjalnie tak ułożyliśmy program, żeby godziny się pokrywały i każdy musiał się na coś zdecydować. Wszystko zaś po to, by z festiwalowych atrakcji mogło skorzystać jak najwięcej osób. Przygotowaliśmy kilka tysięcy bezpłatnych biletów – zaznacza szefowa Fundacji im. Piotra Machalicy i samego Festiwalu.
Istota relacji
W drugim dniu imprezy, organizatorzy położą nacisk na to, co „W głowie się nie mieści” w dorosłym świecie. O godz. 16.00 w Liceum im. Henryka Sienkiewicza przewidziano panel dyskusyjny „Odporność psychiczna rodzi się z relacji”. Podobną inicjatywę zorganizowano rok temu i tak samo teraz całość poprowadzi prof. dr. hab. Edyta Widawska. Obok wspomnianych już Agaty Wierny, Doroty Landowskiej i Nuli Stankiewicz (tu jako autorki książki „Nie pójdziesz tam ze mną”), wezmą w niej udział aktorka Emilia Krakowska, posłanka na Sejm RP Izabela Leszczyna, dr. n. med. Aleksandra Lewandowska, krajowa konsultant w dziedzinie psychiatrii dzieci i młodzieży, pisarka Monika Tadra, a także były reprezentant Polski w siatkówce, olimpijczyk Łukasz Żegadło.
Po kobiecemu i po męsku
Pierwszy artystyczny punkt piątkowego programu przewidziano w gmachu Miejskiej Galerii Sztuki. O godz. 18.00 w sali „Iluzji” wystąpi dobrze znany częstochowskiej publiczności Marcin Januszkiewicz z doskonałym programem „Osiecka po męsku”. Będzie to okazja, by wysłuchać m.in. przejmującej pieśni „Wybacz Mamasza”.
O godz. 19.00 wielbiciele komediowej rozrywki spotkają się w Klubie Politechnik, by obejrzeć wyśmienity spektakl Och-teatru „Słoneczni chłopcy” Neila Simona w reżyserii Marcina Hycnara. Główne role grają w nim uwielbiani przez widzów Artur Barciś (debiutujący na Festiwalu) i Cezary Żak (od początku związany z tą imprezą), a towarzyszyć im będą Martyna Krzysztofik i Fabian Kocięcki. – „Słoneczni chłopcy” to teatralny przebój, bardzo się cieszę, że znalazł się w programie naszego Festiwalu. Jest to możliwe dzięki wparciu Fundacji na Rzecz Kultury Krystyny Jandy – dodaje Sosnowska-Machalica.
Piątek zwieńczy uczta piosenki aktorskiej. O godz. 20.00 na scenie „Mickiewicza” zaśpiewa Katarzyna Żak (artystka związana jest z częstochowskim wydarzeniem od pierwszej edycji). Koncert zatytułowano „Bardzo śmieszne piosenki”, więc szanse na to, że zabrzmi przebój ubiegłorocznego „Opola” – „Bo jeśli miłość ma kres”, są bardzo realne.
„Nieśmiertelna” Magda Umer”
W sobotę, 27 czerwca najpierw stanie się zadość tradycji. O godz. 16.00 po raz piąty odbędzie się festiwalowa odsłona cyklu „Nieśmiertelni” w Miejskiej Galerii Sztuki. Przez cztery edycje Piotra Machalicę wspominała Magda Umer, tym razem to ona będzie bohaterką opowieści. – To będzie piękne spotkanie. O Magdzie opowiedzą: Danuta Celińska-Cedro, Agata Tuszyńska, Agata Passent, Artur Andrus, Janusz Strobel, Jan Wołek oraz syn Magdy - Franek Przeradzki. Cieszymy się bardzo, że najbliżsi Magdy będą z nami na tym Festiwalu. „Nieśmiertelnych” po raz kolejny poprowadzi Alicja Przerazińska- zapowiada Aleksandra-Sosnowska-Machalica.
Trzy koncerty
Pod tym samym adresem zaplanowano także wieczorny koncert „Komeda. Perspektywa nova”. Zaśpiewa Magdalena Kumorek, przy fortepianie zasiądzie Maciej Tubis, na kontrabasie zagra Marcin Lamch, a na perkusji – Przemysław Pacan.
Wcześniej, odbędą się jeszcze dwa wydarzenia. I tak o godz. 18.00 na scenie Teatru im. Adama Mickiewicza zasiądą Anna Dymna (odwiedzi Festiwal po raz pierwszy) i brat Piotra – Aleksander Machalica. Przeczytają teksty Bolesława Leśmiana i Tomasza Różyckiego. Widowisko zatytułowano „… gdzie się podziewa to, co mną było”, zaśpiewa Dominika Dobrowolska, a muzyczną oprawę zapewnią Michał Ruksza oraz Michał Gajda.
Z kolei o godz. 19.00 w „Politechniku” śpiewać będzie Joanna Liszowska (przy akompaniamencie pianisty Aleksandra Brzezińskiego). Aktorka i wokalistka była gościem niedzielnego programu „Pytanie na śniadanie” (wspólnie z Katarzyną Żak, a także Ewą i Arturem Żmijewskimi). Zdradziła, że szykuje wiele repertuarowych zaskoczeń i nieoczywistych muzycznych wyborów.
„Listy na wyczerpanym papierze”
Finał jubileuszowego zaplanowano na niedzielę, 28 czerwca. W samo południe wszyscy spotkają się na Ławeczce Piotra Machalicy, którą odsłonięto podczas I Festiwalu w 2022 r. Fragmenty „Listów na wyczerpanym papierze” przeczytają Dorota Landowska, Katarzyna Żak, Artur Żmijewski i Mariusz Bonaszewski, który dołączy do festiwalowych gości.
– Po raz drugi spotkamy się wspólnie w tym miejscu, rok temu okazji dostarczyła promocja nowego tomu wierszy Jana Wołka, tym razem zabrzmią listy Agnieszki Osieckiej i Jeremiego Przybory, które we wspólnym tomie ułożyła i opatrzyła komentarzami Magda Umer. Nie jest więc to przypadkowy wybór – wyjaśnia Sosnowska-Machalica.
Jeszcze w zielone gramy
V Festiwal im. Piotra Machalicy zakończy tradycyjny koncert galowy „Jeszcze w zielone gramy”. W poprzednich latach czuwała nad nim i trzykrotnie prowadziła Magda Umer (rok temu – jako drugą w historii - nagrodzono ją specjalną nagrodą częstochowskiego Festiwalu). Teraz repertuar wypełnią piosenki, które śpiewała, lubiła i które sama napisała.
Wieczór w Filharmonii Częstochowskiej poprowadzą Artur Andrus i Cezary Żak (wcześniej to Umer partnerowała im obu w konferansjerce – odpowiednio podczas trzeciej i pierwszej edycji). Warto dodać, że satyryk był również gospodarzem koncertu „Kiedy mnie już nie będzie”, poświęconego Agnieszce Osieckiej i Magdzie Umer, który zwieńczył miniony Festiwal w Opolu.
- Lista artystów, którzy zaśpiewają podczas finałowego koncertu, jest naprawdę znakomita. Niektórzy są z nami od początku, inni dołączą po raz pierwszy. A wystąpią: Shandrelica Casper, Katarzyna Dąbrowska, Magdalena Kumorek, Dorota Landowska, Joanna Liszowska, Maria Płowiecka, Magdalena Smalara, Nula Stankiewicz, Zofia Stefaniak, Katarzyna Żak, Ewa Żmijewska, Artur Barciś, Marcin Januszkiewicz, Krzysztof Niedźwiecki, Piotr Polk, Janusz Strobel, Jan Wołek i Artur Żmijewski. Kierownikiem muzycznym będzie Wojciech Borkowski, który przez ponad 40 lat przyjaźnił się i pracował z Magdą, a zespół współtworzyć będą – wspomniany już – Paweł Stankiewicz, Fabian Włodarek, Piotr Maślanka i Maciej Szczyciński – wylicza Aleksandra Sosnowska-Machalica.
Na festiwalowe wydarzenie obowiązywać będą darmowe wejściówki. Jak co roku będzie je można odbierać w kasie Teatru im. Adama Mickiewicza oraz Miejskiej Galerii Sztuki. Rozdawane będą w środę, 17 czerwca o godz. 10.00 i 17.00 (druga, odrębna pula).
Jedna osoba może otrzymać dwa bilety na jedno wydarzenie organizowane w każdym dniu imprezy.
Szczegóły: www.facebook.com/fundacjapiotramachalicy
Fot. Martyna Niećko
