Samotność mieszka w pustych oknach
Joanna Jeżewska-Desperak łączy w swoim malarstwie dbałość o szczegóły zaczerpniętą od renesansowych mistrzów, ciekawość tego, co kryje się za zamkniętymi oknami i mnóstwo koloru, który zapewnia obrazom właściwą energię. Jej najnowszą wystawę można oglądać do 9 marca w Miejskiej Galerii Sztuki.
Wystawa „Za wielką szybą” to niezwykle udany indywidualny powrót Joanny Jeżewskiej-Desperak do Miejskiej Galerii Sztuki. Powrót po dokładnie 17 latach. Na początku 2008 r. - także w Sali Poplenerowej - prezentowała bowiem rysunki i malarstwo (w tym akty). Tamtą ekspozycję aranżował jej mąż – Andrzej Desperak, wielki nieobecny styczniowego wernisażu (artysta zmarł we wrześniu 2024 r.). Jednak gmach przy Al. NMP 64 ma dla artystycznej drogi malarki znacznie większe znaczenie. To tu w 1998 r. debiutowała ekspozycją „Wyobrażenia przeczuwalne”.
Od tego momentu minęły prawie trzy dekady. Teraz Jeżewska-Desperak prezentuje zupełnie inne malarstwo. Przy aranżacji najnowszej wystawy wspierał ją syn – Piotr Desperak (jego prace już kilkakrotnie - w różnych odsłonach wystawiano w tej galerii), a ekspozycja nie ogranicza się do wspomnianej Sali Poplenerowej, ale zajmuje również Antresolę na półpiętrze.
Setki namalowanych okien
– To przede wszystkim pejzaże miejskie, skupiające się na dużych, nowoczesnych budowlach,. Te kryją w sobie ludzkie opowieści. Z pewnością w niejednym obrazie znajdziemy historię nas samych, może w pomieszczeniach biurowych, czy też w domowych pieleszach – mówiła przy okazji styczniowego wernisażu Anna Paleczek-Szumlas, dyrektor instytucji.
Życie w „Za wielką szybą” toczy się za oknami wieżowców, korporacyjnych biurowców, mrówkowców…Każde przeszklenie, to inna historia. Namalowanych okien na tej wystawie są setki. W nich wyłącznie pojedyncze osoby, czasami cienie, interpretacje dyktuje nam własna wyobraźnia.
Siłą twórczości malarki są detale i kolor. To sprawia, że praca nad jednym obrazem trwa często miesiącami (dodajmy, że płótna są wielkoformatowe!). Taką szczegółowość czerpie z inspiracji twórczością dawnych mistrzów. - Przed laty będąc w berlińskiej Gemäldegalerie, zachwyciłam się malarstwem renesansu niderlandzkiego, przede wszystkim twórczością Jana van Eycka czy Rogiera van der Weydena, którzy z dużą precyzją oddawali wszelkie szczegóły malarstwa. Poruszona tym, staram się nawiązywać do dawnych mistrzów, przekładając ten rodzaj doświadczenia na współczesną formę – wyjaśniła autorka.
Trud ten przekłada się na efekt. Hipnotyzujący, bo rozglądając się po „Poplenerowej”, stwierdziłam, że chciałabym mieć wszystkie te prace. Każdą – bez wyjątku.
Nawiązując do Marcela Duchampa
Obrazami Jeżewskiej-Desperak zachwycała się również obecna na otwarciu Małgorzata Iżyńska, poetka i wiceprzewodnicząca Rady Miasta Częstochowy: Jestem fanką Maanam i Kory, dlatego pierwszym moim skojarzeniem była „Samotność mieszka w pustych oknach”. Myślę, że okno to są takie inne drzwi, które są i wejściem, i wyjściem. Można przez nie zobaczyć coś, ale można wejść do środka i odkryć coś zupełnie innego. Myślę, że nie tylko ja podczas tej wystawy będę zaglądać w te dziesiątki, setki okien.
Sama autorka nie kryje, że choć cykl nawiązuje do dominujących w dzisiejszej architekturze wielkich miast pełnych szyb biurowców, to impulsem do malowania była ciekawość. Ciekawość tego, co dzieje się za ogromnymi oknami zamkniętych przestrzeni.
- Anonimowość odizolowanych w oknach ludzi stanowi jakąś część wielkiego korporacyjnego systemu, a dla mnie stała się tematem obrazu. Mimo tego, że obrazy bazują na rzeczywistości, forma budzi skojarzenia z abstrakcją geometryczną. Tytuł cyklu nawiązuje do obrazu Marcela Duchampa „Wielka Szyba” [to nazwa skrócona, bo pełna brzmi „Panna młoda rozebrana przez swoich zalotników, jednak” – przyp. red.] – zdradziła Joanna Jeżewska-Desperak.
„Zapiski z podróży”
Na pooglądaniu korporacyjnego świata, wystawa się nie kończy. We wspomnianej Antresoli klimat jest już zupełnie inny. Tam rządzą „Zapiski z podróży”. Malarka zdecydowała się zaprezentować fragment jej inspirowanego wyprawami cyklu. To wspomnienia z Włoch, Francji czy Chorwacji. - Z włoskich miast często maluję Materę. To prehistoryczne miasto wybudowane w skałę, a początki osadnictwa sięgają tu epoki neolitu. W obrazach tych koncentruję uwagę na różnorodności form architektonicznych wybranych miejsc. Podobają mi się widoki z góry, te z perspektywą dachów. Zwracam również uwagę na kolory. Myślę, że wpływają one na nastrój, atmosferę czy klimat obrazu i budują jego energię – opowiedziała artystka.
Na tych płótnach jest i „Rozświetlona Madera”, i „Słoneczna Bolonia”. Można unieść się nad dachami Dubrownika czy Toskanii. Choć cykle wydają się różne, bo i pejzaż się zmienia, łączy je fascynacja codziennością. - Jak każda dobra sztuka, dobry obraz, tak i twórczość Joanny Jeżewskiej-Desperak prowadzi w różne kierunki interpretacji. Na obrzeżach materii malarskiej powstają więc rozliczne sensy. Obrazy z cyklu „Za wielkiej szyby” są mozaikami, które łączą w sobie przeróżne wizje, które opowiadają o naszym życiu – mówiła kuratorka wystawy, Barbara Major. - Podobnie jest z „Zapiskami z podróży”. Są one opowieścią o sposobach zamieszkiwania. W tych budynkach także żyją ludzie, którzy są różni i w różny sposób spajają swoje miejsce na ziemi.
Do 9 marca!
To malarstwo pozostanie w Miejskiej Galerii Sztuki do 9 marca. W tym czasie można obejrzeć również wystawę upamiętniającą Dariusza Słotę „(Nie)przerwanie” w Sali Śląskiej i jubileuszową edycję 50. Ogólnopolskiego Pleneru Miejskiego „Jurajska Jesień” w Sali Gobelinowej.
Wstęp na wszystkie w ramach jednego biletu (co więcej: w każdą środę wstęp jest darmowy)! Szczegóły na stronie: www.galeria.czest.pl.
Fot. Robert Jodłowski/Miejska Galeria Sztuki (wernisaż wystawy)
